Bitcoin 101 · เริ่มต้นจากศูนย์

รู้จักบิตคอยน์
ก่อนเจาะลึก

ไม่ต้องมีพื้นฐานด้านเทคโนโลยีมาก่อน — ทำความเข้าใจภาพรวมก่อน แล้วค่อยไปเจาะลึกแต่ละหัวข้อที่ learning.chontit.win

เริ่มเรียนรู้ →
~20,017,758 BTC Circulating
95.32% % Issued
99.9881% Uptime ตั้งแต่ปี 2009
~23,527 Full Nodes ทั่วโลก
▼ เลื่อนลง
01 — Bitcoin คืออะไร

เงินดิจิทัลที่ไม่มีใครควบคุมได้

ลองนึกภาพเงินสดในกระเป๋าตังค์ของคุณ — คุณถือและใช้มันได้โดยตรง ไม่ต้องผ่านธนาคาร ไม่ต้องขออนุญาตใคร ซึ่ง Bitcoin ก็ทำแบบเดียวกัน แต่อยู่ในรูปแบบ 'ดิจิทัล' อีกทั้งยังสามารถส่งได้ทั่วโลกภายในระยะเวลาประมาณ 10 นาที โดยที่ไม่มีใครมาหยุดหรือตรวจสอบได้ว่าคุณส่งเงินให้ใคร

เงิน Fiat ทั่วไป (บาท, ดอลลาร์ ฯลฯ)
ต้องผ่านธนาคาร · พิมพ์เพิ่มได้ไม่จำกัด · มีวันหยุดทำการ · ถูกจำกัดหรืออายัดบัญชีได้ · โอนเงินข้ามประเทศช้าและมีค่าดำเนินการแพง
→
Bitcoin ₿
ไม่ต้องผ่านใคร · Supply จำกัด 21M · ทำงาน 24/7/365 · ไม่มีใครอายัดได้ · โอนข้ามโลกใน ~10 นาที
ทองคำ
วัตถุหายาก มีค่า · แต่หนักและขนย้ายยาก · ตรวจสอบว่าเป็นของแท้ได้ยาก · ส่งข้ามประเทศยุ่งยาก
→
Bitcoin — "ทองคำดิจิทัล"
มีความหายากเหมือนกัน · น้ำหนักเป็นศูนย์ · ตรวจสอบของแท้ได้ทันทีในทุก Node · ส่งข้ามโลกได้โดยไม่ต้องขออนุญาตใคร
Key Insight: Bitcoin ไม่ใช่แค่แอปธนาคารออนไลน์ — แต่มันคือ "โปรโตคอล" (กฎการสื่อสาร) เหมือน TCP/IP ที่เป็นรากฐานของอินเทอร์เน็ต ใคร ๆ ก็สามารถเข้าใช้งานได้โดยไม่ต้องขออนุญาตใคร และไม่มีใครสามารถปิดกั้นได้
🔓
Open Source — โปร่งใส
Source code ทุกบรรทัดเปิดเผยต่อสาธารณะ ใครก็ดาวน์โหลดมาตรวจสอบได้ ไม่มีอะไรถูกซ่อน
🌐
Borderless — ไร้พรมแดน
ส่ง BTC ให้คนในประเทศใดก็ได้ในโลก เหมือนส่งอีเมล ไม่มีขั้นตอนที่ต้องขออนุมัติ
🔒
Permissionless — ไม่ต้องขออนุญาต
ไม่ต้องสมัครบัญชี ไม่ต้องยืนยันตัวตน ใครก็สร้าง Wallet และใช้งานได้ทันที
02 — จำนวนจำกัด

มีไม่เกิน 21,000,000 BTC ตลอดกาล

ในทางทฤษฎีคือ 21 ล้านเหรียญ แต่ความจริงแล้วเนื่องจากการคำนวณในระบบ Bitcoin จะมีได้สูงสุดแค่ 20,999,999.9769 BTC เท่านั้นตลอดไป ไม่มีใครเปลี่ยนตัวเลขนี้ได้ แม้แต่ผู้สร้าง 'Satoshi Nakamoto' เอง เพราะมันถูกเขียนฝังไว้ในโค้ดที่ทุก Node ในโลกช่วยกันตรวจสอบอยู่ตลอดเวลา

bitcoin supply monitor — realtime
Circulating Supply (BTC) — Issuance Simulator ↗ 95.32%
ขุดแล้ว: 20,017,758 BTC Max: 20,999,999.9769 BTC
// Halving Schedule — รางวัลการขุดลดลงครึ่งหนึ่งทุก ~4 ปี
2009 50.000 BTC
Genesis Block
2012 25.000 BTC
Halving #1
2016 12.500 BTC
Halving #2
2020 6.250 BTC
Halving #3
2024 3.125 BTC
Halving #4 ✓ (ปัจจุบัน)
2028 1.5625 BTC
Halving #5
2032 0.78125 BTC
Halving #6
💡 กระบวนการนี้จะดำเนินต่อไปจนกว่าบิตคอยน์จะถูกขุดครบทั้งหมดใน ปี ค.ศ. 2140 (พ.ศ. 2683)
ทำไมต้องจำกัด? เงินที่พิมพ์ได้ไม่จำกัดย่อมถูก "เจือจาง" มูลค่าลงเรื่อย ๆ เหมือนน้ำผลไม้ที่เจ้าของร้านเติม 'น้ำเปล่า' เข้าไปเรื่อยๆ ในขณะที่ Bitcoin ไม่มีใครเติมได้ เมื่อ Supply คงที่แต่ความต้องการเพิ่มขึ้น มูลค่าของมันก็เพิ่มขึ้นตามธรรมชาติ (Appreciate in value)
03 — ไม่มีคนควบคุม

Decentralized — ทุกคนเป็นเจ้าของร่วมกัน

ธนาคารและรัฐบาลควบคุมเงิน Fiat ได้เพราะมี "ศูนย์กลาง" แต่ระบบ Bitcoin ซึ่งทำงานร่วมกับ Node กว่า 23,000 เครื่องที่กระจายอยู่ใน 170+ ประเทศทั่วโลก โดย Node ทุกเครื่องเป็นการเก็บสำเนาสมุดบัญชีที่เหมือนกันทุกประการ — การทำลายระบบบิตคอยน์ ต้องทำลายพร้อมกันทั่วโลกในเวลาเดียวกัน

🏦
ธนาคารกลาง
พิมพ์เงินได้ · อายัดบัญชีได้ · ปิดในวันหยุดราชการ · ต้องเชื่อใจว่าเขาจะไม่โกง
🌐
Bitcoin Network
พิมพ์เงินไม่ได้ · อายัดไม่ได้ · ทำงาน 24/7/365 · ตรวจสอบตัวเองได้โดยไม่ต้องเชื่อใคร
💡
Don't Trust, Verify
Code คือกฎ — ทุกคนดาวน์โหลด Node มาตรวจสอบได้ ไม่ต้องเชื่อคำพูดใคร
04 — Blockchain

สมุดบัญชีดิจิทัลที่แก้ไขไม่ได้

ลองนึกภาพสมุดบัญชีที่มีหน้ากระดาษนับล้าน แต่ละหน้า (บล็อก) บันทึกธุรกรรมและมีลายเซ็น ที่สร้างมาจากเนื้อหาในหน้านั้นผสมกับลายเซ็นจากหน้าก่อน ถ้าใครแก้ข้อมูลในหน้าเก่า ลายเซ็นของทุกหน้าถัดไปจะผิดพลาดทั้งหมด ทุกคนในโลกที่มีสำเนาสมุด (Node) จะรู้ได้ทันทีว่ามีการแก้ไข

blockchain — live demo + verify

กดปุ่ม + เพิ่มบล็อก เพื่อสร้างธุรกรรม — จากนั้นกดปุ่ม 📋 ที่มุมบล็อกเพื่อ Copy ข้อมูลดิบ แล้วนำไปพิสูจน์เองที่ SHA-256 Online Tool ↗ หรือ learning.chontit.win/hashing ↗

💡 ในระบบจริง การสร้างบล็อกไม่ได้ง่ายแบบนี้:
เครือข่ายบิตคอยน์จะตั้งเงื่อนไขว่า Hash ที่ได้ "ต้องขึ้นต้นด้วยเลข 0 หลายตัว" (เช่น 0000000000...) ทำให้คอมพิวเตอร์ต้องสุ่มตัวเลข (Nonce) ไปเรื่อยๆ นับล้านล้านครั้งจนกว่าจะเจอ Hash ที่ตรงเงื่อนไข นี่คือที่มาของการ "ขุด" (Proof of Work)
05 — กุญแจและกระเป๋าเงิน

ไม่มีธนาคาร — คุณคือธนาคาร

กระเป๋า Bitcoin ไม่ได้เก็บ "เหรียญ" — แต่เก็บ กุญแจลับ ที่ใช้พิสูจน์ว่าคุณเป็นเจ้าของ BTC ที่บันทึกไว้บน Blockchain เหมือนโฉนดที่ดิน — เงิน (Bitcoin) จริงๆ จะเป็นการบันทึกข้อมูลอยู่บน Blockchain ส่วนกุญแจที่ใช้โอนบิตคอยน์อยู่ในมือคุณ

wallet creation — basic concept
ลองจำลองการสร้างกระเป๋าเงินเพื่อดูว่า "กุญแจลับ" ของคุณถูกสร้างขึ้นมาได้อย่างไร
⚠ คำเตือน: นี่คือเครื่องมือจำลองเพื่อการศึกษาเท่านั้น ห้ามนำ Seed Phrase ที่ได้จากหน้านี้ไปใช้งานจริงกับเงินของคุณโดดเด็ดขาด
06 — เปรียบเทียบ

เงินบาท vs ทองคำ vs Bitcoin

สามตัวแทน "สิ่งที่มนุษย์ใช้เก็บมูลค่า" — ต่างกันในทุกมิติที่สำคัญ

คุณสมบัติ 💵 เงินบาท / Fiat 🥇 ทองคำ ₿ Bitcoin
ผู้ควบคุม ธนาคารแห่งประเทศไทย / รัฐบาล ไม่มี — แต่เหมืองควบคุม Supply ได้ ไม่มีใคร (Code คือกฎ)
จำนวน Supply ไม่จำกัด — พิมพ์เพิ่มได้ตลอด หายาก แต่ยังขุดได้เรื่อยๆ ไม่มีเพดาน จำกัดที่ 20,999,999.9769 BTC ตลอดกาล
อายัดบัญชี ทำได้ หากรัฐหรือธนาคารสั่ง ยึดได้ หากรัฐออกกฎหมาย ทำไม่ได้เลย ไม่มีใครสั่งได้
ความโปร่งใส เห็นเฉพาะบัญชีตัวเอง ไม่มีระบบตรวจสอบกลาง ทุกธุรกรรมตรวจสอบได้บน Blockchain
โอนข้ามประเทศ 3–5 วันทำการ + ค่าธรรมเนียมสูง ขนส่งทางกายภาพ ช้าและแพงมาก ~10 นาที ไม่ว่าจะส่งไปที่ใดในโลก
เวลาทำงาน วันทำการ จ–ศ ช่วงเวลาราชการ ตลาดทองปิดวันหยุดสุดสัปดาห์ 24 ชั่วโมง 365 วัน ไม่เคยหยุด
พกพา แบกธนบัตรได้แต่จำกัด หนักมาก ปลอมได้ 1 USD ถึง 1 ล้าน USD พก Seed 12 คำเหมือนกัน
ตรวจสอบของแท้ ดูลายน้ำ / เครื่องตรวจ ต้องทดสอบทางเคมี ตรวจสอบโดย Node ทั่วโลกใน <1 วินาที
เงินเฟ้อระยะยาว ค่าเงินลดเฉลี่ย 3–7% ต่อปี Supply เพิ่ม ~1.5% ต่อปี จากการขุด Supply คงที่ — เงินเฟ้อ 0% หลังขุดครบ
07 — Hash Function

เปลี่ยนนิดเดียว — ผลลัพธ์เปลี่ยนหมดเลย

Hash Function คือ "เครื่องบดข้อมูล" ที่ใส่อะไรเข้าไปก็ได้ แต่จะได้ผลลัพธ์ออกมา 64 ตัวอักษรเสมอ และย้อนกลับไม่ได้ การเปลี่ยนข้อมูลแม้แต่ตัวอักษรเดียว ผลลัพธ์เปลี่ยนแปลงทั้งหมด Bitcoin ใช้ SHA-256 สองรอบซ้อนเพื่อสร้าง "ลายนิ้วมือ" ของแต่ละบล็อก

sha-256 live demo
พิมพ์ข้อความด้านบนเพื่อดู SHA-256 Hash...

💡 ลองเปลี่ยนตัวอักษรเพียงตัวเดียว — Hash ทั้ง 64 ตัวเปลี่ยนหมด นี่คือเหตุที่ Blockchain ปลอมแปลงไม่ได้

🔗 SHA-256 Online Tool (พิสูจน์เองได้) ↗ 🔗 learning.chontit.win / hashing ↗
08 — Self-Custody

"Not Your Keys, Not Your Coins"

ถ้า Bitcoin ของคุณอยู่บน Exchange (Bitkub, Binance ฯลฯ) — คุณไม่ได้เป็นเจ้าของ BTC จริงๆ คุณถือแค่ "สัญญา" ว่า Exchange จะจ่ายบิตคอยน์ให้เมื่อคุณขอ ประวัติศาสตร์พิสูจน์ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า Exchange ล่มได้ทุกเมื่อ (บิตคอยน์ของคุณก็จะสูญเสียไปด้วย)

❌
Custodial (ฝากตลาด)
Exchange ถือ Key แทนคุณ
  • Exchange เก็บ Private Key แทนคุณ
  • Exchange ล้มละลาย → เงินของคุณหายไปด้วย
  • รัฐสั่งอายัด → บัญชีถูกอายัดได้ทันที
  • Exchange โดน Hack → เงินลูกค้าหาย
  • ไม่ต่างจากฝากธนาคารทั่วไป
✅
Self-Custody (ถือเอง)
คุณถือ Key เอง
  • คุณถือ Private Key เอง ผ่านซอฟต์แวร์ (Hot Wallet) หรืออุปกรณ์ (Hardware Wallet)
  • ไม่มีใครอายัดหรือจำกัดการโอนเงินของคุณได้
  • ปลอดภัยจากการล้มละลายของศูนย์ซื้อขาย
  • ข้อควรระวัง: หากทำ Seed Phrase หาย เงินจะสูญหายถาวร
  • "Be your own bank" — คุณคือธนาคารของตัวเอง
เหตุการณ์ Exchange ล่มที่เคยเกิดขึ้น
2014
Mt. Gox — ญี่ปุ่น
Exchange Bitcoin ที่ใหญ่ที่สุดในโลกขณะนั้น (รับส่งธุรกรรม 70% ของ BTC ทั่วโลก) ถูก Hack สูญเสีย Bitcoin ของลูกค้าไปกว่า 740,000 BTC ลูกค้ากว่า 24,000 รายสูญเงิน กว่า 10 ปีต่อมายังรอเงินคืนไม่ครบ
~740,000 BTC หาย
2016
Bitfinex — ฮ่องกง
Exchange ถูก Hack ผ่านระบบ Multisig กับบริษัท BitGo สูญเสีย BTC ของลูกค้าไป 119,756 BTC มูลค่าขณะนั้น ~72 ล้านดอลลาร์ ลูกค้าทุกคนถูกตัดยอดเงิน 36%
~119,756 BTC หาย
2019
QuadrigaCX — แคนาดา
CEO ตาย (หรือหายตัว?) แล้วปรากฏว่าเป็นผู้ถือ Private Key คนเดียว ลูกค้า 76,000 คน เข้าถึงเงินรวม 190 ล้านดอลลาร์ไม่ได้ ต่อมาพบว่า CEO ยักยอกเงินลูกค้าก่อนตาย
~$190M เข้าถึงไม่ได้
2022
FTX — บาฮามาส
Exchange อันดับ 3 ของโลก นำเงินของลูกค้าไปลงทุนเก็งกำไรผ่าน Alameda Research บริษัทในเครือ เมื่อตลาดพัง FTX ล่มสลายใน 72 ชั่วโมง ลูกค้า 1 ล้านคนสูญเงินรวม 8 พันล้านดอลลาร์ CEO ถูกจำคุก 25 ปี
~$8B หาย
2023
Celsius, Genesis, Voyager
Multiple crypto lending / exchange platforms ล่มพร้อมกันจากผลกระทบ FTX Contagion ลูกค้าหลายแสนคนสูญเงิน
หลาย $B รวมกัน
หลักการง่ายๆ: BTC บน Exchange = เงินในตู้เซฟที่คนอื่นถือกุญแจ BTC ใน Hardware Wallet = เงินในตู้เซฟที่คุณถือกุญแจเอง ไม่มีใครเปิดได้นอกจากคุณ
09 — Byzantine Fault Tolerance

ปัญหาแม่ทัพไบแซนไทน์ — หัวใจ Consensus ของ Bitcoin

ก่อน Bitcoin จะมีคำถามที่นักวิทยาการคอมพิวเตอร์แก้ไม่ได้มา 30 ปีว่า: "ทำอย่างไรให้คนหลายคนที่ไม่รู้จักกันตกลงเรื่องเดียวกันได้ ในเมื่อบางคนอาจโกหก?" Satoshi แก้ด้วยวิธีที่ไม่เคยมีใครคิดมาก่อน

⚔️ โจทย์ดั้งเดิม (1982)
แม่ทัพหลายคนล้อมเมืองอยู่คนละด้าน ต้องตัดสินใจพร้อมกันว่าจะ "บุก" หรือ "ถอย" แต่ติดต่อกันได้แค่ผ่านผู้ส่งสาร ซึ่งบางคนอาจเป็นสายลับ ถ้าแม่ทัพที่ซื่อสัตย์ตกลงกันไม่ได้ บางกองบุกในขณะที่บางกองถอย กองทัพก็แพ้แน่
⛏️ วิธีแก้ของ Satoshi (2008)
แทนที่จะ "ตกลงกันด้วยคำพูด" ให้ พิสูจน์ด้วยงาน (Proof-of-Work) แต่ละ Node ต้องแก้โจทย์คณิตศาสตร์ยาก → Nodeแรกที่แก้ได้ประกาศบล็อกใหม่ → Nodeทั้งหมดตรวจสอบได้ทันที ยิ่งเครือข่ายใหญ่ ยิ่งโกหกได้ยาก เพราะต้องควบคุม >51% ของ Hash Power ทั้งหมด
byzantine generals simulator (9 generals)

คลิกที่แม่ทัพเพื่อตั้งเป็น 🔴 ไส้ศึก หรือ 🟢 ซื่อสัตย์ แล้วกด Simulate

โมเดล:
🏰
เมืองเป้าหมาย
// คลิกแม่ทัพเพื่อตั้งค่า แล้วกด Simulate...
// Bitcoin แก้ด้วย Proof-of-Work อย่างไร?
1. แทนโหวตด้วยคำพูด → พิสูจน์ด้วยงาน Node ทุกตัวแข่งกันแก้โจทย์ SHA-256 ยากๆ (หา Nonce ที่ทำให้ Hash ขึ้นต้นด้วย 0 หลายตัว) — ใช้เวลาเฉลี่ย 10 นาที
2. ผู้แก้ได้ → ประกาศ → ทุกคนตรวจสอบ Node แรกที่แก้ได้ broadcast บล็อกออกไป ทุก Node ตรวจสอบได้ใน <1 วินาที ถ้าถูกต้อง → ยอมรับ → เริ่มต้นแก้บล็อกถัดไป
3. โกหกต้องใช้ทรัพยากรมหาศาล ไส้ศึกที่อยากโกหกต้องควบคุม >51% ของ Hash Power ทั้งเครือข่าย (ปัจจุบัน ~900+ EH/s) ต้องใช้ฮาร์ดแวร์และไฟฟ้า มูลค่ากว่า 10 ล้านล้านบาท — และต้องทำทุกวัน ไม่คุ้มเลย
10 — เจาะลึกที่ learning.chontit.win

เลือก Module ที่ต้องการ

ผ่าน Fundamentals ทั้ง 9 หัวข้อแล้ว — ไปต่อที่ learning.chontit.win ได้เลย

01 Mining Simulator จำลองการขุด Proof-of-Work 02 SHA-256 Monitor ทดสอบ Hashing แบบ real-time 03 Issuance & Halving เส้นทาง 21 ล้านเหรียญ 04 2²⁵⁶ Scale ขนาดของ Private Key 05 UTXO Visualizer ระบบบัญชีแบบ Bitcoin 06 BIP39 Mnemonic Seed Phrase 12/24 คำ 07 HD Wallet BIP32/44 Key Derivation 08 ECDSA & Public Key คณิตศาสตร์ secp256k1 09 Digital Signature ลายเซ็นดิจิทัล 10 Transaction Flow วงจรชีวิตธุรกรรม 11 Lightning Network Payment Channel L2 12 Self-Custody Guide Not your keys guide